Zapalenie spojówek

Zapalenie spojówek

Czym jest zapalenie spojówek?

Zapalenie spojówek to jedna z najczęściej występujących chorób oczu – według badań nawet 40% zgłoszeń do lekarza okulisty spowodowane jest właśnie tym schorzeniem. Objawy mogą być  wyjątkowo dokuczliwe i w zależności od ich przyczyny mogą utrzymywać się od kilku dni do nawet kilku tygodni.

Warto wyjaśnić czym jest spojówka. Spojówka jest błoną śluzową, która powleka wewnętrzną część powiek oraz zewnętrzną powierzchnie gałki ocznej. Zbudowana jest z dwóch warstw – nabłonka oraz zrębu. Jej podstawowe funkcje to ochrona gałki ocznej oraz produkcja łez.

Zapalenie spojówek – czym można się zarazić?

Zapalenie spojówek może mieć różną etiologię. Za wystąpienie nieprzyjemnych objawów mogą odpowiadać rozmaite czynniki – od chemicznych, fizycznych, infekcyjnych tj. bakterie, wirusy, alergeny.

W przypadku etiologii zakaźnej zapaleniem spojówek można się zarazić od osoby chorej.  Jeśli przebywasz w otoczeniu osób, które chorują, koniecznie pamiętaj o zachowaniu odpowiednich zasad higieny, unikanie bliskiego kontaktu, mycie rak po ekspozycji.

Zapalenie spojówek – jak długo trwa?

Pieczenie, swędzenie, obecność wydzieliny, uczucie „piasku w oku”, światłowstręt czy też przekrwienie gałki ocznej – ile to może trwać? Objawy w znaczący sposób ograniczają codzienną aktywność. Czas trwania zapalenia spojówek w dużej mierze zależy od czynnika, który ją wywołał. Zapalenia bakteryjne trwają zwykle około tygodnia, wirusowe dłużej, bo 2-3 tygodnia, czasami nawet ponad miesiąc.  W przypadku bakterii atypowych zapalenie może ciagnąć się miesiącami.

Wirusowe zapalenie spojówek – zaraźliwość

Za zapalenie spojówek odpowiadają rozmaite czynniki. Należą do nich także te, wywołane przez wirusy – zaliczamy do nich m.in. adenowirusowe oraz herpetyczne zapalenie spojówek.

Pierwsze z nich cechuje się łatwym przenoszeniem na inne osoby – do transmisji patogenu może wystarczy nawet kontakt z skażonym przedmiotem. To mikroorganizmy, które powodują choroby układu oddechowego, pokarmowego oraz oczu. Zapalenie spojówek spowodowane przez adenowirusy czasami występuje u osób u których w wywiadzie wystąpiła niedawno infekcja górnych dróg oddechowych, zapalenie ucha lub gardła. Można więc powiedzieć, że zapalenie spojówek często występuje przy przeziębieniu. Opryszczkowe zapalenie spojówek wywołane jest przez wirusa Herpes simplex, albo Varizella-Zoster i najczęściej towarzyszy  opryszczkowego zapalenia rogówki. Z uwagi na łatwość rozprzestrzeniania, wirusowe zapalenia spojówek często występują w dużych skupiskach ludzi (np. szkoły, biura, akademiki) i trwa średnio około dwóch, trzech tygodni.

Bakteryjne (ropne) zapalenie spojówek – objawy

Czasami nazywane jest również ropnym zapaleniem spojówek . Wywoływane jest przez bakterie,
najczęściej szczepy paciorkowców i gronkowców oraz gram-ujemne pałeczki.

Wyróżnić można trzy stany bakteryjnego zapalenia spojówek:
 – ostre 
 – nadostre
 – przewlekłe

Ostre to takie, w którego przypadku występuje zaczerwienienie, obrzęk spojówek, łzawienie oraz obecność wydzieliny śluzowo ropnej. Najpierw zajmuje jedno oko, a następnie po kilku dniach przechodzi na drugie. Najbardziej charakterystycznym objawem jest wydzielina o ropnej konsystencji, powodująca sklejanie się ze sobą brzegów powiek (zwłaszcza nad ranem). W tym stadium, mamy również do czynienia z mocno spuchniętymi powiekami,
co daje efekt “opadających powiek”.

Forma nadostra występuje najrzadziej. Można ją spotykać u noworodków oraz u osób dorosłych, które są aktywne seksualnie. Typowe objawy to: bardzo duża ilość żółtozielonej ropnej wydzieliny, znaczny obrzęk powiek i spojówek, powiększenie przyusznych węzłów chłonnych oraz ból. Możliwe jest wytwarzanie się błon na spojówkach oraz duże ryzyko szybkiego przejścia na rogówkę a w konsekwencji nawet jej perforacji. Jest to stan w którym natychmiast jest potrzebna konsultacja lekarska.

Zapalenie przewlekłe zwykle wywołane jest przez gronkowce. Często współistnieje z zapaleniem brzegów powiek. Jego objawy są dużo mniej nasilone. Symptomy to: przekrwienie i pogrubienie spojówki
(znacznie mniejsze niż w stanie ostrym), reakcja brodawkowa oraz niewielka ilość wydzieliny.

Bakteryjna odmiana zapalenia spojówki najczęściej nie trwa więcej niż 5-7 dni.

Zapalenie spojówek – leczenie

Pojawia się pytanie, co robić w razie wystąpienia niepokojących objawów typowych dla zapalenia spojówek. Po pierwsze, leczenie zależy od czynnika, który wywołał zapalenie.  W przypadku jeśli podłożem jest ekspozycja na alergen, lub fizyczny, chemiczny czynnik drażniący przede wszystkim unikanie kontaktu z nimi. W przypadku etiologii infekcyjnej korzystne może być włączenie leków przeciwbakteryjnych, lub przeciwwirusowych.  Jeśli występują takie objawy jak pieczenie, świąd, „uczucie piasku pod powiekami”, zaczerwienienie gałki ocznej, konieczna jest konsultacja z lekarzem okulistą, który na podstawie wywiadu oraz specjalistycznego badania będzie mógł postawić właściwe rozpoznanie i wdrożyć odpowiednie leczenie. W przypadku bakteryjnego zapalenia spojówek podstawę leczenia stanowią krople z antybiotykiem, które znacznie skracają czas trwania infekcji oczu. Wirusowe zapalenie spojówek leczone jest za pomocą środków, które hamują jego replikację i skracają czas trwania choroby. Tak zwane wiosenne zapalenie spojówek występuje u osób z alergią – w takim przypadku może okazać się konieczna współpraca lekarza okulisty oraz alergologa.

Zapalenie spojówek chociaż może mieć dokuczliwe objawy, stosując odpowiednie leczenie zwykle szybko ustępuje, nie pozostawiając poważnych następstw. W przypadku nawracającego zapalenia spojówek może okazać się konieczne poszerzenie diagnostyki, aby wykluczyć inne schorzenia.

 

Bibliografia:

  1. Jefferis J., Perera R., Everitt H., van Weert H., Rietveld R., Glasziou P., Rose P. Acute infective conjunctivitis in primary care: who needs antibiotics? An individual patient data meta-analysis. Br J Gen Pract. 2011 Sep; 61(590): e542-8. doi: 10.3399/bjgp11X593811. PMID: 22152728; PMCID: PMC3162176.
  2. Høvding G. Acute bacterial conjunctivitis. Acta Ophthalmol. 2008 Feb; 86(1): 5-17. doi: 10.1111/j.1600-0420.2007.01006.x. Epub 2007 Oct 29. PMID: 17970823.
  3. Niżankowska M.H. Podstawy okulistyki. Wydanie II poprawione i uzupełnione. VOLUMED, Wrocław 2000.
  4. https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobyspojowki/83224,zapalenie-spojowek-u-doroslych