Skrzydlik – co warto wiedzieć na jego temat?

skrzydlik

Okuloplastyka to dziedzina łącząca w sobie okulistykę i medycynę estetyczną. Zajmuje się poprawianiem wyglądu oczu i ich okolicy, nie pomijając przy tym aspektu leczniczego. Przykładem zmiany, którą można usunąć w ramach zabiegu okuloplastycznego jest skrzydlik. Poniżej garść informacji na jego temat.

Czym dokładnie jest skrzydlik?

W trakcie całego życia na naszym ciele mogą pojawiać się różnego rodzaju zmiany. Jedne są małe i niegroźne, inne – nieszkodliwe tylko pozornie. Część rzuca się w oczy, część można łatwo ukryć. Skrzydlik (pterygius) należy do tych łagodniejszych. Choć nie złośliwieje, to jednak w większości przypadków z biegiem czasu może się powiększać i przez to stawać coraz bardziej zauważalny. Jest to zgrubienie powstałe podczas wrastania tkanki włóknisto-naczyniowej w spojówkę, pojawiające się na oku najczęściej po stronie nosa (czyli przyśrodkowo). Jego charakterystyczny trójkątny kształt – na pierwszy rzut oka przypominający skrzydełko małego owada – sprawił, że dziś znamy go pod nazwą „skrzydlik”. Powstaje z powodu defektu komórek macierzystych rąbka rogówki – zaczynają się one nieprawidłowo rozrastać, tworząc włókniste, dobrze unaczynione zgrubienie.

Wyróżniamy 2 główne rodzaje skrzydlików:

  • Prawdziwy – najczęściej występujący, spowodowany różnymi czynnikami ryzyka (o tym nieco dalej), z tendencją do wzrostu.
  • Rzekomy – występuje głównie na skutek urazów i zmian bliznowatych rogówki. Nie powiększa się.

Przyczyny pojawiania się skrzydlików

Skrzydliki najczęściej występują u osób starszych, ale nie znaczy to, że nie mogą pojawić się także we wcześniejszych latach życia – szczególnie, jeśli stworzy się im do tego dobre warunki. Do czynników ryzyka wystąpienia tych zmian zaliczamy m.in.:

  • promieniowanie UV – np. długą ekspozycję na słońce bez odpowiednich okularów, częste korzystanie z solarium;
  • kurz oraz inne zanieczyszczenia – częsty pobyt w brudnych, zadymionych pomieszczeniach, a także praca z dużą ilością kurzu i innych pyłów;
  • palenie papierosów – i związane z tym zanieczyszczenie oraz dym (jak wyżej). Papierosy w dłuższej perspektywie powodują także uszkodzenia naczyń krwionośnych – a to również przyczynia się do wystąpienia skrzydlika. Co ważne, liczy się tu też palenie bierne i korzystanie z e-papierosów;
  • wiatr – długie, silne działanie wiatru;
  • uszkodzenia rogówki – takie jak np. stany zapalne, owrzodzenia i oparzenia (skrzydlik rzekomy).

Do zawodów najbardziej narażonych na wystąpienie tej zmiany można zaliczyć np. rolników – mają oni styczność z wieloma czynnikami ryzyka. W Polsce skrzydlik występuje średnio u 2 na 100 osób. W niektórych krajach – szczególnie południowych – częstotliwość jego pojawiania się jest dużo większa. Ma to oczywiście związek z dłuższym i silniejszym działaniem promieniowania UV obecnego w świetle słonecznym. Stąd też wzięła się potoczna nazwa tej narośli – „oko surfera”.

oko kobiety ze skrzydlikiem i stokrotka

Jak objawia się skrzydlik?

Zgrubienie jest widoczne jako małe zmętniałe „skrzydełko” znajdujące się na spojówce. Styka się z rogówką albo całą powierzchnią (mówimy wtedy o skrzydliku prawdziwym), albo tylko czubkiem (skrzydlik rzekomy). Wiemy już jak widać go z zewnątrz – a jakie objawy może zgłaszać pacjent, na którego oku się pojawia? Najczęściej są to:

  • nadwrażliwość na światło;
  • uczucie jakby piasku (lub innego ciała obcego) pod powiekami;
  • zaczerwienienie i pieczenie oka;
  • łzawienie;
  • szeroko pojęty dyskomfort w okolicy oczu.

Wystąpienie takich symptomów powinno nas skłonić do wizyty u okulisty, który obejrzy ewentualną zmianę. To ważne, bo skrzydlik pozostawiony sam sobie najczęściej będzie się powiększał, a co za tym idzie – będzie dawał coraz bardziej dokuczliwe objawy. W późniejszym stadium zauważalnie pogarsza się ostrość wzroku, może też występować podwójne lub potrójne widzenie.

Czy zawsze usuwać? Leczenie skrzydlików

Podczas wizyty u okulisty lekarz wykonuje bezbolesne badanie w tzw. lampie szczelinowej, które może potwierdzić obecność skrzydlika na spojówce. Kiedy taka diagnoza zostanie postawiona, można zastanowić się nad sposobem leczenia zmiany. Czy zawsze należy ją usuwać? Odpowiedź brzmi: nie. Wiele zależy tu bowiem od wielkości i stopnia zaawansowania zgrubienia. W przypadku małych skrzydlików, czasem wystarcza leczenie zachowawcze i odpowiednia profilaktyka, np. ochrona oczu przed promieniowaniem UV. W terapii stosuje się krople i maści zawierające kortykosteroidy.

Jednak w większości przypadków skrzydlik kwalifikuje się do wycięcia – szczególnie jeśli szybko się powiększa lub kieruje w stronę źrenicznej części rogówki. Wystarcza tu najczęściej prosty zabieg okuloplastyczny – krótka operacja wykonywana w miejscowym znieczuleniu. Niestety, zdarza się ,że skrzydlik wraca – wtedy trzeba usunąć go ponownie.

zdjęcie krajobrazu - polana we mgle

Słowo o profilaktyce, czyli jak zapobiec pojawieniu się skrzydlika

Skrzydlik nie należy do zmian złośliwych – ale z całą pewnością również nie do estetycznych ☺ Czy można w jakiś sposób zapobiec wystąpieniu takiej narośli? Zmiana kilku nawyków w naszym codziennym funkcjonowaniu powinna pomóc ograniczyć ryzyko jej wystąpienia. Warto pamiętać tu o kilku kwestiach:

  • Właściwej ochronie oczu przed słońcem – nie wystarczą zwykle okulary przeciwsłoneczne. Odpowiednie będą takie, w których znajdzie się filtr UV. Warto nosić je na zewnątrz – szczególnie w słoneczne dni.
  • Unikaniu zanieczyszczonych pomieszczeń – kurz jest obecny wszędzie, ale regularne porządki pomogą mieć go „pod kontrolą”. Jeśli jesteśmy zawodowo narażeni na kurz bądź inne szkodliwe pyły – pamiętajmy o obowiązkowych okularach ochronnych.
  • Ochronie oczu przed silnym ruchem powietrza – na ile to możliwe warto unikać działania silnego wiatru bezpośrednio na oczy. Również w pomieszczeniach – jego źródłem może być wiatrak ustawiony w stronę twarzy albo silnie działająca klimatyzacja znajdująca się w pobliżu.
  • Rzuceniu palenia – oprócz profilaktyki skrzydlika przyniesie to również szereg innych korzyści zdrowotnych!

Dzięki zastosowaniu się do tych zasad zmniejszymy ryzyko wystąpienia zmian takich jak skrzydliki. Pomoże nam to też oszczędzić sobie innych kłopotów ze zdrowiem – promieniowanie UV, zanieczyszczenia i silny, wysuszający ruch powietrza mogą również przyczyniać się do wystąpienia  wielu innych schorzeń okulistycznych, w tym m.in.: zespołu suchego oka, stożka rogówki czy też zwyrodnienia plamki żółtej (AMD).

 

Bibliografia:

  1. Niżankowska M.H. Podstawy okulistyki. Wydanie II poprawione i uzupełnione. VOLUMED, Wrocław 2000.
  2. Pojda S.M. (red.). Okulistyka w kropelce czyli wiadomości z diagnostyki i udzielania pomocy lekarskiej w chorobach oczu dla lekarzy i studentów medycyny. Wydanie II poprawione. Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice 2006.
  3. https://www.przegladokulistyczny.pl/wspczesne_metody_postpowania_w_skrzydliku
  4. https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobyrogowkiitwardowki/122274,skrzydlik-i-tluszczyk
Opublikowano
Umieszczono w kategoriach: Okuloplastyka