Jak odróżnić zaćmę i jaskrę?

jak odroznic zacme od jaskry

Na pewno wielokrotnie słyszeliśmy już gdzieś o zaćmie i o jaskrze. Coś tam o nich wiemy – że to groźne schorzenia, że dotyczą narządu wzroku… Zwykle jednak nie jesteśmy w stanie powiedzieć dużo więcej; wielu osobom zaćma i jaskra zwyczajnie się mylą. Ustalmy więc fakty i odpowiedzmy sobie na pytanie: na czym właściwie polegają? I jak je rozróżnić?

Jaskra – kiedy obumierają włókna nerwu wzrokowego

Zacznijmy od jaskry. Jest to podstępna i bardzo groźna choroba, która może wystąpić praktycznie w każdym wieku (choć najczęściej pojawia się po 35. roku życia). Jej istotą jest postępująca degeneracja włókien nerwu wzrokowego – jednej z najważniejszych struktur w naszym ciele, umożliwiającej widzenie. Zazwyczaj dochodzi do tego na skutek wzrostu ciśnienia wewnątrz gałki ocznej lub, w wyjątkowych przypadkach, w efekcie zaburzeń przepływu krwi w okolicy nerwu wzrokowego. A skąd bierze się wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe? Najczęściej jest za nie odpowiedzialne utrudnienie odpływu produkowanej w oku cieczy wodnistej.

Jaskra przez długi czas może nie dawać żadnych objawów – tak jest w najczęstszej jej postaci, czyli jaskrze pierwotnej z otwartym kątem przesączania. Kiedy w końcu pojawiają się pierwsze zaburzenia widzenia, zwykle jest już za późno na skuteczne leczenie. W innych typach schorzenia, np. w jaskrze pierwotnej z zamkniętym kątem przesączania, objawy występują już na dość wczesnym etapie. Należą do nich m.in.: mroczki przed oczami, bóle głowy i oczu, zawężenie pola widzenia. Tutaj leczenie często przynosi dobre efekty, dlatego trzeba je podjąć jak najszybciej.

Zaćma – kiedy soczewka ulega zmętnieniu

Zanim przejdziemy do zaćmy, powiedzmy sobie dwa słowa na temat soczewki. W naszym oku znajduje się bowiem taka struktura (i wcale nie chodzi tu o soczewkę kontaktową ). Jej zadaniem jest skupianie światła wpadającego z zewnątrz. Musi jednak być ona przy tym całkowicie przejrzysta, dzięki czemu w żaden sposób nie zniekształci widzianego przez nas obrazu.

Zaćma to proces, który atakuje właśnie soczewkę. Z biegiem czasu odkładają się w niej różne produkty przemian metabolicznych naszego organizmu, co skutkuje jej zmętnieniem. W efekcie tego odnotowujemy stopniowo (na miarę postępu zmian), pogarszający się wzrok, przymglenie obrazu, nadwrażliwość na światło, utrudnioną ocenę odległości i męczliwość oczu. Najczęściej do sytuacji takiej dochodzi w starszym wieku, jednak zaćma może wystąpić też u osób młodych. Wtedy zmiany powstające na soczewce mogą być wrodzone lub powstałe jako powikłanie cukrzycy albo Długotrwałego stosowania sterydów.

Jak wygląda leczenie jaskry i zaćmy?

Różnice między jaskrą i zaćmą dotyczą nie tylko istoty i objawów schorzenia – trochę inne jest też leczenie. W przypadku jaskry możliwości są dwie: jedna to leki obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe, druga – chirurgiczny lub laserowy zabieg operacyjny. Co jednak niezwykle istotne, w przypadku jaskry bardzo duże znaczenie ma czas – im wcześniej wykryta i mniej zaawansowana, tym większe szanse na powodzenie leczenia i ocalenie wzroku. Niektóre postacie schorzenia długo nie dają żadnych objawów.

Dlatego warto badać się co jakiś czas u okulisty. Z kolei w przypadku zaćmy leczenie jest tylko operacyjne i polega na wymianie starej soczewki na nową. Dzięki temu schorzenie można całkowicie wyleczyć. Stosowanie leków lub kropli do oczu w jej przypadku niestety nie pomaga. Zabieg usunięcia zaćmy jest jednym z najbezpieczniejszych i najczęściej wykonywanych na świecie. Dzięki zastosowaniu miejscowego znieczulenia w ogóle nie jest bolesny, a do tego trwa tylko kilkanaście minut!

Podsumowanie

Zebraliśmy już całkiem pokaźną ilość informacji zarówno na temat zaćmy, jak i jaskry. Spróbujmy teraz krótko je podsumować. Jak odróżnić te dwa schorzenia?

Jaskra:

– to uszkodzenie włókien nerwu wzrokowego, najczęściej spowodowane wzrostem ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. Występuje w każdym wieku;

– przez długi czas może nie dawać żadnych objawów (szczególnie w najczęściej pojawiającej się postaci – pierwotnej z otwartym kątem przesączania), przez co bardzo trudno ją wykryć bez regularnych wizyt u okulisty;

– mroczki przed oczami, bóle oczu i głowy, wrażenie aureoli wokół źródeł światła i zawężenie pola widzenia – to symptomy, które występują w późnym stadium jaskry pierwotnej z otwartym kątem przesączania lub na wcześniejszych etapach innych postaci schorzenia;

– nieleczona jaskra może prowadzić do całkowitej utraty wzroku. Im wcześniej podejmiemy leczenie, tym większa szansa na ocalenie dobrego widzenia;

– jaskrę można leczyć środkami obniżającymi ciśnienie wewnątrzgałkowe albo zabiegiem – laserowym lub chirurgicznym;

Zaćma:

– to utrata przejrzystości soczewki oka, która w wielu przypadkach związana jest z procesem starzenia się organizmu;

– może też wystąpić u osób młodszych (zaćma wrodzona, związana z urazem lub będąca powikłaniem innych schorzeń);

– jej najczęstsze objawy to: postępujące zamglenie i spadek ostrości widzenia, męczliwość oczu, nadwrażliwość na światło;

– jedynym, ale bardzo skutecznym sposobem leczenia zaćmy jest zabieg wymiany starej soczewki na nową. To krótka i bezbolesna procedura – jedna z najczęściej wykonywanych w okulistyce na całym świecie.

 

Bibliografia:

  1. Asbell P.A., Dualan I., Mindel J., Brocks D., Ahmad M., Epstein S. Age-related cataract. Lancet. 2005 Feb 12-18; 365(9459): 599-609. doi: 10.1016/S0140-6736(05)17911-2. PMID: 15708105.
  2. Schuster A.K., Erb C., Hoffmann E.M., Dietlein T., Pfeiffer N. The Diagnosis and Treatment of Glaucoma. Dtsch Arztebl Int. 2020 Mar 27; 117(13): 225-234. doi: 10.3238/arztebl.2020.0225. PMID: 32343668; PMCID: PMC7196841.
  3. Niżankowska M.H. Podstawy okulistyki. Wydanie II poprawione i uzupełnione. VOLUMED, Wrocław 2000.
  4. https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/jaskra/73325,jaskra
  5. https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobysoczewki/73341,zacma