Niedowidzenie a laserowa korekcja wzroku – leczenie u dorosłych

niedowidzenie

Poczekaj, niedowidzę, założę okulary i ci przeczytam.

Już trochę niedowidzę, ale jak zmrużę oczy lub zapalę światło, jest znacznie lepiej.

Nie powiem ci, co leciało na pasku wiadomości, bo niedowidziałem z daleka bez soczewek.

 

Tak, potocznie mówimy, że nie widzimy ostro i wyraźnie więc zdarzyło nam się coś przeoczyć, pomylić, niedowidzieć. Jednak wszystkie użyte powyżej słowa “niedowidzenie” zostały zastosowane niezgodnie ze swoim prawdziwym znaczeniem. A to dlatego, że niedowidzenie (łac. amblyopia) to pogorszenie ostrości widzenia, na jednym (niedowidzenie na jedno oko) lub obu  oczach, którego nie da się skorygować: okularami, soczewkami, mrużeniem oczu lub poprawą warunków oświetleniowych. Nie bez przyczyny mówimy, że widzimy, nie okiem lecz mózgiem. To w naszym centrum sterowania dochodzi do procesów, które decydują o tym czy obserwowany przez oko obraz możemy zobaczyć wyraźnie. Dokładnie – czy jesteśmy w stanie zobaczyć, gdyż możemy mieć tu ograniczenie, a nie wybór.

Niedowidzenie oka

Niedowidzenie może mieć różne początki. Mówi się, że w niedowidzeniu nie mamy organicznej przyczyny, z powodu której widzenie jest osłabione – wady, choroby, urazu, a mimo to oko widzi gorzej. Często spotykamy się z klasyfikacją porządkującą powody:

  • niedowidzenie wynikające z zeza
  • niedowidzenie związane z wysoką wadą wzroku
  • niedowidzenie związane z przeszkodą na drodze wzrokowej od obserwowanego przedmiotu do mózgu

Zez i niedowidzenie

Niedowidzenie u dziecka często idzie w parze z zezem. Sytuacja tu może wyglądać dwojako. W pierwszym wypadku możemy mieć do czynienia z niedowidzeniem, które jest następstwem zeza. Brak równowagi mięśniowej dotyczący mięśni okoruchowych zwykle prowadzi do zeza. Ustawienie oka w pozycji nieprawidłowej natomiast sprawia, że obraz powstaje w oku nie w centralnym miejscu siatkówki, w dołeczku, a bardziej peryferyjnie. Taki obraz nie będzie nigdy tak ostry, jak ten dołeczkowy, gdyż gęstość fotoreceptorów w części peryferyjnej siatkówki jest tam znacznie mniejsza. To tak, jakbyśmy zrobili dwa zdjęcia – na bardziej i mniej czułej matrycy lub obserwowali obraz złożony z większej lub mniejszej ilości pikseli. Jeśli obraz peryferyjny z powodu zeza zostanie utrwalony, tym samym oko stanie się niedowidzące.

Z czasem, nawet pomimo usunięcia zeza, niedowidzenie pozostanie, gdyż mózg zapamiętał obraz gorszej jakości jako jedyny właściwy. Z inną sytuacją spotykamy się wtedy, kiedy zez jest następstwem niedowidzenia. Może być bowiem tak, że z powodu przeszkody w widzeniu obraz powstający na siatkówce jest słabej jakości. Wówczas mózg, nie widząc potrzeby, by utrzymywać oko w pozycji “na wprost” czyli “orto”, pozwala oku rozleniwić się i ustawić się, tak jak mu wygodnie. Równowaga mięśniowa może zostać wtedy zachwiana i często mamy do czynienia z zezem. Dotyczy to przede wszystkim jednego, słabiej widzącego oka.

Anizometropia i niedowidzenie

Niedowidzenie często jest związane z wysoką wadą wzroku, w szczególności, jeśli cierpimy na różnowzroczność, czyli anizometropię i jedno oko jest znacznie słabsze od przeciwnego. Wtedy oko objęte większą wadą wzroku, nazywane jest leniwym. Wynika to z braku podobnej ostrości widzenia bez korekcji na obu oczach w wieku dziecięcym. Jako dzieci patrzymy na świat obuocznie i zazwyczaj widzenie na jednym i drugim oku nie jest między sobą porównywane. Jeśli na badaniach przesiewowych czy bilansach wykryta zostaje wada wzroku dotycząca jednego oka, bywa za późno, by móc odzyskać pełne widzenie na tym słabszym, do tej pory nieskorygowanym oku. Pomimo to warto zawalczyć i podjąć niezbędną wówczas terapię widzenia oraz wdrożyć obturację (zalecone przez specjalistę przysłanianie oka lepszego) lub inne formy ćwiczeń i postępowania w niedowidzeniu.

Niedowidzenie w różnowzroczności bierze się zatem stąd, że jedno z oczu, przez pewien czas działało za dwoje, podczas gdy oko przeciwległe odpoczywało, nie umiejąc sprostać wyzwaniom. Mózg nie otrzymywał tu z siatkówki przez pewien czas obrazu dobrej jakości, zatem nie nauczył się, że może z tegoż oka lepszy obraz otrzymać. Niestety niekiedy pomimo prób i poprawy obrazu dzięki różnym metodom korekcji – soczewkom, okularom, chirurgii refrakcyjnej, nie jesteśmy w stanie odzwyczaić mózgu od zaburzonego obrazu. Tym samym, mimo że oko zostaje skorygowane, dobry obraz widoczny jest tylko na poziomie siatkówki, natomiast my nie zobaczymy go prawidłowo, z powodu niewłaściwego przetwarzania przez mózg. W rozmowie z pacjentem mówimy, że my w korekcji wad wzroku poprawiamy działanie oka – np. korygując optykę, by pozbawić ją wad i skierować światło na siatkówkę. Nie poprawimy tymi metodami pracy mózgu.

Niedowidzenie z powodu przeszkody w widzeniu

Podobne problemy w przetwarzaniu informacji wzrokowej i jednocześnie związane z niedowidzeniem są powodowane w najwcześniejszych latach życia przez zmiany w obrębie oka. Częstą przyczyną niedowidzenia jest zaćma wrodzona, która stanowi przeszkodę na drodze wzrokowej. Zaćma nazywana jest kataraktą, czyli przesłoną, która nie dopuszcza wystarczającej ilości światła – bodźca do komórek siatkówki. Mózg, który nie może otrzymać prawidłowego bodźca, nie nauczy się odpowiedniej na ten bodziec reakcji. Tutaj więc nie mamy możliwości, by droga wzrokowa rozwinęła się prawidłowo pomiędzy siatkówką a korą wzrokową w mózgu, gdyż nie otrzymujemy odpowiedniej ilości informacji już na samym początku tej drogi. Niedowidzenie nieraz towarzyszy innym, bardziej skomplikowanym schorzeniom okulistycznym wieku dziecięcego, np. guzom wewnątrz gałki ocznej. Wyleczenie każdej patologii oka we wczesnym dzieciństwie wymaga wdrożenia odpowiedniej terapii związanej z ćwiczeniami pleoptycznymi, ortoptycznymi, okulomotorycznymi, ćwiczeniami wspomagającymi kolejne etapy widzenia obuocznego, a także treningiem konwergencji i akomodacji.

Czy jest na to laser?

Laserowa korekcja wzroku w przypadku niedowidzenia zadziała podobnie jak soczewki kontaktowe lub okulary (w zależności od wady wzroku oraz występowania i rodzaju zeza). Za każdym razem jesteśmy w stanie skorygować oko do takiej ostrości widzenia, która jest dla danego oka najwyższą możliwą do uzyskania. Oznacza to, że jeśli jesteś w stanie w najlepiej dopasowanych okularach lub soczewkach kontaktowych przeczytać 50% tablicy z optotypami, najprawdopodobniej podobne widzenie będzie możliwe po wykonaniu laserowej operacji oczu. Niekiedy pozbycie się wysokiej nadwzroczności, krótkowzroczności bądź skośnego astygmatyzmu na poziomie rogówki (a tak odbywa się to w laserowej korekcji wady wzroku) pozwala uzyskać wyższą pozabiegową ostrość widzenia niż w najlepiej dobranej korekcji przedzabiegowej. Można powiedzieć, że wtedy zbliżamy się z jakością widzenia do tej osiągalnej w twardych soczewkach kontaktowych, które najbardziej ingerują w zmianę kształtu rogówki (spośród okularów, czy miękkich soczewek kontaktowych).

Operacja wady wzroku laserem jest zwykle bardzo dobrym rozwiązaniem dla osób z różnowzrocznością, które do tej pory musiały pozostać niedokorygowane (by różnica w mocach szkieł okularowych nie różniła się zanadto pomiędzy oczami) lub stosowały soczewki kontaktowe. W przypadku niedowidzenia, występowania tłumienia i zaburzeń widzenia obuocznego ważna jest prawidłowa kwalifikacja pacjenta do zabiegu. Należy ze szczególną uważnością przeprowadzić testy obuoczne i przyjrzeć się współpracy między oczami. Wszystko po to, by nie doszło do dwojenia lub konfuzji po operacji laserowej. Współpraca między okulistą a optometrystą w praktyce badań kwalifikacyjnych do laserowej korekcji wzroku umożliwia precyzyjną diagnostykę zaburzeń i odpowiednie zaplanowanie postępowania – zarówno samego zabiegu, jak i ewentualnej terapii pozabiegowej. Niedowidzenie nie jest przeciwwskazaniem i nie wyklucza do zabiegu laserowej korekty wady wzroku. Może się okazać, że to najlepsze rozwiązanie dla ciebie, by poradzić sobie, nie tylko z wadą wzroku, ale i zaburzeniami widzenia obuocznego, które towarzyszą ci od dziecka. Zbadaj się i sprawdź jakie są możliwości na poprawę jakości twojego widzenia jedno- i obuocznego.

Zobacz cennik Laserowej korekcji wzroku w Vidium Medica

 

Bibliografia:

  1. Maconachie G.D., Gottlob I. The challenges of amblyopia treatment. Biomed J. 2015 Dec; 38(6): 510-6. doi: 10.1016/j.bj.2015.06.001. Epub 2016 Feb 28. PMID: 27013450; PMCID: PMC6138377.
  2. Barrett B.T., Bradley A., Candy T.R. The relationship between anisometropia and amblyopia. Prog Retin Eye Res. 2013 Sep;36:120-58. doi: 10.1016/j.preteyeres.2013.05.001. Epub 2013 Jun 15. PMID: 23773832; PMCID: PMC3773531.
  3. Niżankowska M.H. Podstawy okulistyki. Wydanie II poprawione i uzupełnione. VOLUMED, Wrocław 2000.
  4. https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/neurookulistykaizez/74889,niedowidzenie